Rynek Kościuszki

Rynek Kościuszki – reprezentacyjna promenada położona w centrum Białegostoku, ciągnąca się od placu Jana Pawła II, przechodząca w pierzeję południową z ul. Suraską natomiast pierzeja północna w ul. Lipową od skrzyżowania z ul. Spółdzielczą. Pierzeję zachodnią Rynku Kościuszki tworzą linię zabudowy budynków pomiędzy ul. Suraską, a ul. Lipową na wysokości ul. Spółdzielczej.

Położenie
Wizytówką miasta Białegostoku jest zespół architektoniczny który tworzą park miejski – Planty, zespół pałacowo – parkowy Branickich oraz pasaż – Rynku Kościuszki z jego zabudową, które wspólnie tworzą w centrum miasta specyficzne miejsce kulturalno – wypoczynkowe.

W przyszłości ma być połączony przez ul. Suraską, plac Uniwersytecki z parkiem Centralnym na terenie, którego oprócz terenów zielonych znajduje się między innymi Teatr Lalek, amfiteatr miejski oraz cerkiew św. Marii Magdaleny. Na terenie parku trwa budowa zespołu Opery i Filharmonii Podlaskiej – Europejskiego Centrum Sztuki w Białymstoku planowany termin oddania do użytku 2010 r.

Historia Rynku
Przy wschodniej stronie Rynku stoi najstarszy zachowany zabytek w mieście – kościół (ukończony w 1621 r.) ufundowany przez Piotra Wiesiołowskiego – młodszego. W czasach Jana Klemensa Branickiego dokonano przebudowy obiektu, dzięki której wnętrze uzyskało wystrój rokokowy. Szczególną uwagę zwracają osiemnastowieczne organy, a także pomnik Jana Klemensa Branickiego wystawiony w 1775 r. przez Izabelę Branicką; jest to jeden z najpiękniejszych przykładów rzeźby nagrobkowej II połowy XVIII wieku.

Nad starym kościołem Wiesiołowskiego dominuje neogotycki kościół dobudowany na początku XX wieku według projektu Józefa Piusa Dziekońskiego. Oryginalna, pierwotna część tej budowli wygląda przy późniejszej o dwieście lat przybudówce jak skromny kościółek. W roku 1899 po 39 latach oczekiwań, mieszkańcy Białegostoku doczekali się pomyślnej decyzji ówczesnych władz guberni carskiej: wyrażono zgodę na postawienie przybudówki do istniejącego budynku, chociaż mieszkańcy starali się o nowy kościół. Jednak dzięki umiejętnie skrywanym pracom budowlanym udało się wznieść trzynawowy neogotycki kościół z charakterystycznej czerwonej cegły. W ten sposób ominięto carski zakaz budowy nowej świątyni katolickiej. Tak powstała jedyna w Polsce całość – “murowany komentarz” do dziejów prześladowań polskości przez zaborców rosyjskich w XIX w.

Po pożarze miasta w roku 1753 ówczesny właściciel Białegostoku Jan Klemens Branicki dokonał przebudowy. Z tamtego okresu pozostało na rynku tylko kilka budynków. W centrum znajduje się ratusz z wieżą zegarową. Jego budowę ukończono w 1761 roku. Do II wojny światowej rynek pełnił jeszcze funkcje handlowe: mieściły się tu kramy kupieckie, natomiast wieża była wykorzystywana jako punkt obserwacyjny straży pożarnej. W 1939 roku, po wkroczeniu do Polski Armii Czerwonej, Rosjanie rozebrali budynek, a nawet zamierzali w tym miejscu postawić pomnik Stalina. W latach 1954-1958 odbudowano obiekt. Obecnie jest siedzibą Muzeum Okręgowego, posiadającego bogate zbiory z dziedziny sztuki, etnografii i archeologii.

Komunikacja miejska

Rynek Kościuszki jest wyłączony z ruchu kołowego, z wyjątkiem przecinającej go ulicy H. Sienkiewicza, po której m.in. kursują autobusy komunikacji miejskiej. Ponadto z wielu stron w pobliżu Rynku znajdują się przystanki autobusowe umożliwiające dojazd (dotarcie) do tej części miasta